Ομιλία κατά τον Β΄ Κατανυκτικό Εσπερινό υπό του Αρχιμανδρίτου Αλεξίου Κανίνα Πρωτοσυγκέλλου Ιεράς Μητροπόλεως Τρίκκης και Σταγών

001Εκφωνήθηκε στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Νικολάου την 21η Μαρτίου 2021

Ποιος μπορεί να κατανοήσει τα προβλήματα του ανθρώπου;

Ποιος μπορεί να ανατρέψει τις δυσκολίες της καθημερινότητάς του;

Ποιος μπορεί να τον απαλλάξει από τα εσωτερικά του βάρ

Δεν είναι λίγες οι φορές αγαπητοί μου αδελφοί που χάνουμε τον εαυτό μας προσπαθώντας να δώσουμε απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα που βασανίζουν την προσωπικότητά μας. Και κάθε φορά δημιουργείται το ίδιο κενό, η ίδια απόγνωση, η ίδια απελπισία. Αλλά πως να δώσουμε απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα όταν δεν έχουμε θέσει πρωτίστως Ερωτηματικά στον εαυτό μας; Γιατί συγκλονίζεται τόσο πολύ ο σύγχρονος πολυμαθής άνθρωπος; Αφηρημένοι ιχνηλατούμε επάνω στα άγνωστα μονοπάτια της ματαιοδοξίας μας, και προκλητικά πέφτουμε στις παγίδες των επιτευγμάτων του τεχνολογικού πολιτισμού μας.

Γι’ αυτόν τον λόγο η Εκκλησία έχτισε την Γέφυρα της Νηστείας, ώστε να μεταφερθούμε σε έναν άλλο διαφορετικό χώρο, όπου αλλάζοντας συνήθειες εξελίσσεται βελτιωμένα η ζωή μας, από το όνειρο στη πραγματικότητα.

Ας παρατηρήσουμε όμως τι μας προτρέπει σήμερα ο Υμνωδός μέσα από ένα μεγαλειώδη Κανόνα, που θα μπορούσε να αποτελέσει και τον Ορισμό της Νηστείας. «Νηστεία καθαρά, μακρυσμὸς ἁμαρτίας, ἀλλοτρίωσις παθῶν, ἀγάπη πρὸς Θεόν, προσευχῆς ἐπιμέλεια, δάκρυα σὺν κατανύξει, καὶ πενήτων προμήθεια, ὡς ὁ Χριστὸς ἐν Γραφαῖς ἐπηγγείλατο….» Η ποιότητα λοιπόν της νηστείας, καθορίζει την πνευματικότητα των χαρακτήρων που την επιτελούν. Μέσα από αυτή την ιερή έμπνευση, ο υμνωδός μας παραθέτει τα έξι (6) ζωτικά στοιχεία που συνθέτουν την πραγματική Νηστεία. Εκείνη που συνδυάζει την πληρότητα του πνεύματος, αλλά και την αφοσίωση του σώματος. Θα ήθελα απόψε να σταθούμε σε τέσσερα από τα έξι αυτά ουσιώδη στοιχεία.

«…μακρυσμὸς ἁμαρτίας…»

Ως αρχή για την κατανόηση της νηστείας, θεωρείται απαραίτητη η απομάκρυνση της αμαρτίας, αφού πρωτίστως κατανοήσουμε «τί είναι αμαρτία;». Θα μπορούσαμε επιγραμματικά να αναφέρουμε ότι: αμαρτία είναι ο καρπός των ανεξέλεγκτων σκέψεων, οι οποίες δημιουργούν σύγχυση στην φυσική και ηθική διάσταση των χαρακτήρων μας. Τις σκέψεις πρέπει να τις χρησιμοποιούμε όχι μονάχα για να εκφραζόμαστε στους υπολοίπους, αλλά πρωτίστως για να συνομιλούμε με τον εαυτό μας. Αλλιώς ο συνεχής μονόλογος θα οδηγήσει σε υποβάθμιση της παρουσίας μας στον δημιουργικό κοινωνικό διάλογο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε καλύτερα:

α) τις Κοινωνικές Εκρήξεις,

β) τα Οικογενειακά Προβλήματα

γ) τηνΕργασιακή Εκμετάλλευση

δ) τον Θρησκευτικό Φανατισμό! Κτλ. κτλ…

-Πρώτος λοιπόν Στόχος είναι η Γνήσια εσωτερική επίγνωση και όχι ο ευκαιριακός συναισθηματικός ενθουσιασμός!

«…ἀλλοτρίωσις παθῶν…»

Ως «Πάθος» θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε οτιδήποτε μας κρατάει εσωστρεφείς και αγκιστρωμένους σε συνήθειες ή συμπεριφορές, που μας αναγκάζουν να εγκαταλείψουμε το ενδιαφέρον μας για τον πλησίον, και να επικεντρωθούμε στην αποκλειστικότητα του εαυτού μας, δημιουργώντας παράλληλα αλλεπάλληλες δυσμενείς καταστάσεις για τους υπολοίπους. Επί παραδείγματι:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΠΑΘΗ

Α) το φοβερό Πάθος της κάθε είδους Εξουσίας μπορεί να εξοντώσει τις Πανανθρώπινες Αξίες και τα Χριστιανικά Ιδεώδη. Οι συνεχείς συγκρούσεις: α) της Πολιτικής, β) Οικονομικής και γ) Τεχνολογικής εξέλιξης πάνω στο πρόσωπο του ανθρώπου, οδηγούν σε παθητικό εθισμό των λαών με απώτερο σκοπό την μαζοποίηση των χαρακτήρων.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΠΑΘΗ

Β) το Πάθος της καταλαλιάς, της συκοφαντίας, της ζήλειας, του αλκοολισμού, των ναρκωτικών ή ακόμη και των διαδικτυακών σχέσεων, είναι εκδηλώσεις εσωτερικής σύγκρουσης με την αλματώδη εξέλιξη του Άυλου Τεχνολογικού Πολιτισμού.

Έτσι η συσσωρευμένη δύναμη που αποκτάμε βυθίζοντας τις προσωπικότητες των συνανθρώπων μας, καθιστούν τον Σύγχρονο Χριστιανό ως την «ιερότερη απειλή» για την ανθρωπότητα.

Δεύτερος λοιπόν Στόχος είναι να αποβάλουμε τους «εσωτερικούς μας κατασκόπους»  και να ανακαλύψουμε τον υψηλό μας προορισμό.

«…ἀγάπη πρὸς Θεόν…»

Η πιο απλή, και χωρίς αλυσιδωτές ερμηνείες, Έννοια είναι «..η Αγάπη προς τον Θεό..», εγγύηση της οποίας είναι η συνολική συμπεριφορά μας στο πρόσωπο των συνανθρώπων. Η εκκλησιαστική ζωή και δραστηριότητα οφείλει να καλλιεργεί την ατομική ευσέβεια και όχι την «δυστυχώς» προωθούμενη σεμνοτυφία. Βροντώδες ηχεί και σήμερα το παράγγελμα του Χριστού: «…ἐφ᾿ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε…». Μπορούμε να συναντήσουμε την αγάπη μας προς τον Θεό στα εξής πεδία:

α) Στις Ιεραποστολικές Δράσεις, που μέσω της μόρφωσης αναβαθμίζουν το μορφωτικό και βιοτικό επίπεδο.

β) Στα Κατηχητικά Σχολεία που θα διαμορφώσουν υγιείς και όχι κομπλεξικούς Χριστιανούς.

γ) Στις Φυλακές και στα διάφορα Κέντρα Απεξάρτησης. Στα συσσίτια και στην συμπεριφορά μας στους Μετανάστες!

δ) Στο ενδιαφέρον για την αξιοπρεπή και υποδειγματική λειτουργία των Ευαγών Ιδρυμάτων, Ορφανοτροφείων και Γηροκομείων!

Τρίτος λοιπόν Στόχος είναι: με την Δύναμη της Αγάπης, να υπερνικήσουμε την αγάπη για δύναμη!

«…προσευχῆς ἐπιμέλεια…»

Ένα από τα σημαντικότερα εφόδια για την σωστή Νηστεία είναι και η επιμέλεια που δείχνουμε στον τρόπο που προσευχόμαστε και στην υφή των συναισθημάτων μας. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος παρατηρεί το εξής: «οὐκ ἔστι θέατρον ἡ Ἐκκλησία, ἵνα πρὸς τέρψιν ἀκούωμεν…» δηλαδή στην Εκκλησία οφείλουμε να συμμετέχουμε ζωντανά επιστρατεύοντας τις ψυχικές και σωματικές αισθήσεις ώστε να έχουμε ολοκληρωμένη αφοσίωση.

Αν οι ανθρώπινες σχέσεις και η φύση αντανακλούν το είδος της φροντίδας που εισπράττουν, τότε μπορούμε να κατανοήσουμε πόσο σημαντική είναι η προσευχή για την πνευματική υποδομή των Χριστιανών. Δυστυχώς η προχειρότητα της μοντέρνας εποχής και η θεοποίηση της τεχνολογίας, οδήγησαν σε υποβάθμιση της Προσευχής, διακηρύσσοντας ότι ο άνθρωπος είναι ικανός να κατευθύνει την ζωή του μόνο με τα χαλινάρια της τεχνολογίας, χωρίς να χρειάζεται την παρουσία του Θεού. Ο αγωνιστής Χριστιανός που με τάξη θα ιεραρχήσει τις προτεραιότητες της ζωής του, θα αντιληφθεί ότι η μετριότητα θα τον οδηγήσει σε ανακούφιση και ικανοποίηση. Ενώ η απελπισία που δημιουργείται από την παντοδυναμία των ακόρεστων χαρακτήρων, είναι και η ανταμοιβή τους για την αδράνεια και υποδούλωση των συνειδήσεων των ανθρώπων.

Η Προσευχή είναι ο ισχυρότερος σύνδεσμος επικοινωνίας με τον Θεό. Και η ειλικρινής τέλεσή της, χωρίς εξωραϊσμένες σκέψεις και λέξεις, αποτελεί σημείο ώριμων χαρακτήρων.

«Κύριε Ιησού Χριστέ, Ελέησόν με»… λίγες λέξεις, με πολύ δύναμη!!

Τέταρτος λοιπόν Στόχος είναι: να φανερώνεται η αλήθεια της Προσευχής στη ζωή μας μέσα από την αποκάλυψη, και να αποκαλύπτεται μέσα από την ανακάλυψη.

Ήδη βρισκόμαστε στην αρχή του Πνευματικού αγώνα για την φετινή Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Ένας αγώνας που προστίθεται στην υπόλοιπη σειρά, των επί πολλών ετών, αγώνων μας… Το ερώτημα είναι συγκεκριμένο και σταθερό. Αλλάξαμε ως άνθρωποι; Άλλαξε ο αγώνας μας; Ή απλά κάθε έτος το βλέπουμε όπως ένα καινούργιο γήπεδο που θα υποδέχεται απλά θεατές...; Ποτέ δεν είναι αργά για όποιον αποφασίσει με θέληση και δύναμη να ξεπεράσει τις δυσκολίες και τα εμπόδια στη ζωή του. Να ικανοποιηθεί με τις νίκες και να διδαχθεί από τις ήττες! Να συνεχίσει πάντως να προσπαθεί και να ευχαριστεί τον Θεό για όλα!

Ας αφήσουμε το διεισδυτικό κήρυγμα του Ιερού Χρυσοστόμου να αποτελέσει τον επίλογο της αποψινής ομιλίας και την απαρχή των νέων προσπαθειών του μέλλοντος.

«…Μαινέσθω η θάλασσα, πέτραν διαλύσαι ου δύναται εγειρέσθω τα κύματα, του Ιησού το πλοίον καταποντίσαι ουκ ισχύει..»

Ας μαίνεται η θάλασσα, δεν μπορεί να διαλύσει την πέτρα˙ ας σηκώνονται τα κύματα, το πλοίο του Ιησού δεν μπορούν να το βυθίσουν! Αμήν!