top2
bottom2

001Πρωτοπρεσβυτέρου Αποστόλου Μανώλη

Σεβασμιώτατε, σεβαστοί συμπρεσβύτεροι,

Χρόνια πολλά.

Η ανάγκη για την ποιμαντική κατάρτιση όλων μας και την ανάπτυξη δημιουργικού διαλόγου «δια το έργον υπηρεσίας, δια την οικοδομήν του σώματος του Χριστού», είναι ο λόγος που μαζευτήκαμε σήμερα. Όσα θα καταθέσω στην αγάπη σας, είναι σκέψεις εν πολλοίς γνωστές, αλλά και προσωπικοί προβληματισμοί που αφορούν το δύσκολο έργο μας.

Στο βιβλίο των πράξεων διαβάζουμε: «προσέχετε ουν εαυτοίς και παντί τω ποιμνίω». Μια φράση που με έκανε να συναισθανθώ για μια ακόμη φορά τη μεγάλη ευθύνη της ιεροσύνης μου. Θα προσπαθήσω να μοιραστώ μαζί σας σκέψεις για την ποιμαντική μου διακονία, όπως τη βίωσα και τη βιώνω στα 44 χρόνια υπηρεσίας μου. Αυτό βέβαια σημαίνει πως με την ομιλία μου, θα πρέπει ως ένα βαθμό, να εκθέσω τον ίδιο μου τον εαυτό, τις ανησυχίες και τα άγχη που αντιμετωπίζω καθημερινά.

Ελπίζω και πιστεύω, ότι σε πολλά σημεία οι αγωνίες σας ταυτίζονται με τις αγωνίες μου. Δε βρίσκομαι σήμερα ενώπιόν σας για να διδάξω και να νουθετήσω, αλλά για να μοιραστώ, να συνομιλήσω και να ακούσω, προσδοκώντας την πνευματική ωφέλεια, πρώτα για τον εαυτό μου και ευελπιστώ και για εσάς.

Αδελφοί μου, είναι μεγάλη ευλογία να είσαι ιερέας της ποίμνης του Χριστού. Ζεις μέσα στο μυστήριο της εκκλησίας, έχοντας αφιερώσει τη ζωή σου στη διακονία του πλησίον. Μεγάλη δοξολογία να ποιμαίνεις τα πρόβατα του Κυρίου, να μιλάς διαρκώς για το Χριστό, να παλεύεις να απαλύνεις τον πόνο των αδελφών σου.

Εξίσου μεγάλη είναι όμως και η ευθύνη και μεγάλο το βάρος της διακονίας, σε μια εποχή που όλα αλλάζουν, η κοινωνία μας σταδιακά αποϊεροποιείται και πολλοί συμπολίτες μας είναι από αδιάφοροι, έως και εχθρικοί απέναντι στον κλήρο. Οι κοινωνικές ζυμώσεις της εποχής μας, η ιδεολογική σύγχυση που επικρατεί, ακόμη και τα ΜΜΕ που συχνά προβάλλουν αρνητικά την εκκλησία, έχουν διαμορφώσει μια νέα πραγματικότητα.

Πατέρες, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι και η δική μας συμπεριφορά ορισμένες φορές, δείχνει αδιαφορία για το ποίμνιο. Όλο και πληθαίνουν τα παράπονα για αλλόκοτες συμπεριφορές αδερφών μας. Όλοι γνωρίζουμε περιπτώσεις που, όχι μόνο μας στεναχωρούν και μας δυσκολεύουν όταν πρόκειται για συνεφημερίους, αλλά προβάλλουν αρνητικά πρότυπα, ή σκανδαλίζουν τους ανθρώπους. (παράδειγμα).

Στο παρελθόν, λειτουργούσαμε μέσα από την ασπίδα που παρείχε η μεγάλη αποδοχή της Ορθοδοξίας, από την πλειοψηφία των πολιτών της χώρας μας. Πλέον, μεγάλο μέρος των πιστών, είναι ακατήχητοι. Δε γνωρίζουν τα βασικά της πίστεως, παρασύρονται και πλανώνται εύκολα από διάφορους τηλεπροφήτες, αιρετικούς και μελλοντολόγους. Ο κόσμος πολλές φορές είναι αρνητικά προκατειλημμένος, έτοιμος να πιστέψει σε φημολογούμενα σκάνδαλα, κι όμως τόσο επιφυλακτικός απέναντι σε κάθε αγαθοεργία του κλήρου.

Μέσα σε όλα αυτά, ως κληρικός, καλείσαι να λειτουργήσεις ως ποιμένας, πατέρας και δάσκαλος, να γίνεις «τοις πάσιν τα πάντα». Βλέπεις τα βλέμματα των ενοριτών συνεχώς στραμμένα πάνω σου. Κάθε σου κίνηση, κάθε λόγος, κάθε πράξη κρίνονται διαρκώς, συχνά από ανθρώπους με πολύ διαφορετικές αντιλήψεις και απόψεις. Πασχίζεις να κατηχήσεις τους αδελφούς, να τους διδάξεις την ορθόδοξη παράδοση και συναντάς αντιδράσεις.

Με πόνο ψυχής, διαπιστώνεις ότι τα μυστήρια της εκκλησίας μας εκλαμβάνονται από πολλούς σαν ιδιωτικές, κοσμικές τελετές επίδειξης. Παράλληλα, έρχεσαι αντιμέτωπος με τον ανθρώπινο πόνο, σε όλες του τις εκδοχές. Υπαρξιακά και ψυχολογικά προβλήματα, μοναξιά, πένθος, ασθένειες, αλκοολισμός, ναρκωτικά, ατυχήματα, φοβίες, οικογενειακά προβλήματα, χωρισμοί, παρεξηγήσεις, εμπάθειες και πόσα ακόμη.

Κι εσύ λοιπόν, ένας απλός κληρικός, με τόσους να σε πολεμούν και άλλους τόσους να βασίζονται σε σένα, πώς θα ανταπεξέλθεις; Πού θα βρεις τη δύναμη, τη σύνεση, την καθοδήγηση που χρειάζεσαι; «Ιατρέ, θεράπευσον σεαυτόν πρώτα», λέει το Ευαγγέλιο. Όπως συμβουλεύει και ο Αββάς Ισάακ ο Σύρος: «Αρρώστησε με τους αρρώστους και πένθησε με τους αμαρτωλούς και να χαίρεσαι με αυτούς που μετανοούν. Γίνε φίλος με όλους τους ανθρώπους, αλλά κυρίως γίνε φίλος με τη διάνοιά σου.» Είναι αδύνατον να υπερνικήσουμε τις προκλήσεις, αν δεν έχουμε πρωταρχική μας έγνοια τη διαρκή μετάνοια, τη μεταστροφή του νου.

Πρέπει, λέγει ο Αγ. Γρηγόριος ο Θεολόγος, να καθαρίσουμε πρώτα τους εαυτούς μας κι έπειτα να καθαρίσουμε τους άλλους. Να αποκτήσουμε σοφία κι έπειτα να κάνουμε και τους άλλους σοφούς. Να γίνουμε φως, για να φωτίσουμε. Να πλησιάσουμε οι ίδιοι στο Θεό, για να φέρουμε κοντά και τους άλλους. Να αγιασθούμε, για να αγιάσουμε, να πιάσουμε από το χέρι και να οδηγήσουμε, να συμβουλεύσουμε με σύνεση.

Δεν καλούμαστε να αλλάξουμε τους άλλους -αυτό είναι έργο του Αγίου Πνεύματος, που εξαγιάζει και αλλοιώνει. Καλούμαστε να γίνουμε πατέρες και συνοδοιπόροι, δίνοντας το παράδειγμα με την ίδια τη ζωή μας. Κουράστηκε ο κόσμος από τις ηθικολογίες. Διψά για νόημα ζωής και κατάθεση αγάπης. Καθημερινά έρχονται στο ναό νέοι άνθρωποι, μάλιστα πολλοί από αυτούς μορφωμένοι, για να μας εκφράσουν τις αμφιβολίες που τους βασανίζουν. Πόσο έτοιμοι είμαστε να τους απαντήσουμε; Και δεν είναι ανάγκη να έχει τελειώσει πανεπιστήμια και θεολογία κανείς. Οι απαντήσεις είναι στην Αγία Γραφή και στα βιβλία των πατέρων, στα οποία μπορούμε όλοι μας να καταφύγουμε.

Ο Άγιος Βησσαρίων, ο πολιούχος μας, λέει πως κανείς δεν έμαθε γράμματα χωρίς δάσκαλο, ουδείς αθλητής πάει μπροστά χωρίς τον προπονητή του. Αδελφοί μου, ως ποιμένες, οφείλουμε να διατηρούμε άσβεστη την πείνα και τη δίψα για πνευματική μελέτη, γνώση και ενημέρωση. Κι αν φαίνεται βουνό, οι Γραφές και τα βιβλία των πατέρων δείχνουν το δρόμο. Κι αν πάλι δυσκολευόμαστε, υπάρχει ο πνευματικός να μας στηρίξει και να μας καθοδηγήσει.

Αλήθεια, πόσο συχνά διαβάζουμε την αγία γραφή και πόσο συχνά αφιερώνουμε χρόνο στην πνευματική μελέτη; Πολλές φορές, δε ρίχνουμε μια ματιά ούτε στο Ευαγγέλιο που θα διαβάσουμε την Κυριακή ή σε κάποια γιορτή. Πώς θεωρούμε εαυτόν ικανό να καθοδηγήσει το ποίμνιο που μας εμπιστεύθηκε ο Κύριος, όταν πολλοί από εμάς δεν έχουμε καν πνευματικό, ή εξομολογηθήκαμε μόνο προκειμένου να λάβουμε τη συμμαρτυρία και έκτοτε απέχουμε; Μιλάμε στον κόσμο για αγιασμό και προσευχή. Όμως η προσευχή προϋποθέτει καρδιά ταπεινή και ο αγιασμός συνεπάγεται το σπάσιμο της ωραιοποιημένης εικόνας που έχουμε για τον εαυτό μας. Άραγε καλλιεργούμε την αυτομεμψία και την ταπείνωση ή επαναπαυόμαστε με τους επαίνους των ανθρώπων;

Η συμπεριφορά μας κρίνεται ακόμη και μέσα στο Ιερό Βήμα. Στις ακολουθίες μας θα πρέπει να επικρατεί ησυχία και κατάνυξη. Από τον τρόπο που διακονούμε, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η μαρτυρία που δίνουμε στους ενορίτες μας. Πόσο μπορεί να σκανδαλίσουμε τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά που διακονούν στο ιερό, αν μας βλέπουν να μιλάμε την ώρα της ακολουθίας ή να ασχολούμαστε με το κινητό. Η λατρεία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του δρόμου που επιλέξαμε. Ίσως και το πιο σημαντικό.

Συνειδητοποιούμε άραγε, το μέγα θαύμα που συμβαίνει την ώρα που ιερουργούμε; Κάποτε, ο Άγιος Σπυρίδων λειτουργούσε σε ένα χωριό της επαρχίας. Δεν είχε ψάλτες, γι’ αυτό ανέλαβαν να ψάλλουν οι παρευρισκόμενοι πιστοί. Όμως κάποια στιγμή, ψαλμωδίες αγγελικές γέμισαν το ναό. Σε όλη τη Θεία Λειτουργία, σε κάθε Αίτηση του επισκόπου, οι άγγελοι αντιφωνούσαν. Κάποιοι πιστοί μάλιστα, είδαν τον άγιο πλαισιωμένο από αγγέλους που τον διακονούσαν. Έχουμε συναίσθηση, πατέρες, του μυστηρίου στο οποίο γινόμαστε μέτοχοι; Φερόμαστε όπως αρμόζει στην ιερότητα της στιγμής;

Ο γέρων Αιμιλιανός ο Σιμωνοπετρίτης έλεγε: « Ο ιερεύς οφείλει να έχει τη βεβαίαν αυτή αίσθηση, ότι παρίσταται κατενώπιον του Θεού και ως εκ τούτου πορεύεται να προετοιμασθεί δι’ αυτήν τη συνάντηση, η οποία είναι ένα τρομερό και ασύγκριτο γεγονός. Η συνάντησις με το Θεό, θα γίνει οπωσδήποτε, είτε το πιστεύει, είτε δεν το πιστεύει. Είτε το θέλει, είτε δεν το θέλει, είτε προσέρχεται να εκπληρώσει τη διακονία του, είτε να προσφέρει τη λατρεία του. Το πρόβλημα είναι εάν ο ιερεύς αισθανθεί ότι συναντάται με το Θεό και εάν θα εξέλθει αντλήσας δύναμη, ή αν απλώς θα προσπεράσει χωρίς να λάβει και χωρίς να δει τίποτε.

Από τη Θεία Λατρεία λοιπόν, αντλείται η δύναμη που χρειαζόμαστε όλοι για να παράξουμε έργο και πάντα από εκεί θα πρέπει να πηγάζουν οι όποιες δραστηριότητες οργανώνονται στην ενορία μας. Στην εποχή που ζούμε, παρασυρόμαστε από το πνεύμα του ακτιβισμού και νομίζουμε πως πρωταρχικό μας μέλημα θα πρέπει να είναι οι πολλές δράσεις και οι αγαθοεργίες. Ναι μεν όλα αυτά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της διακονίας, όμως πάντα σε πλαίσια πνευματικά. Η εκκλησία δεν είναι σύλλογος, ούτε σωματείο κι ας λειτουργεί συχνά ως τέτοιο. Πάνω απ’ όλα είναι εργαστήρι αγιότητας και νοσοκομείο ψυχών. Εάν χάσουμε τη λατρεία μας ή τη θυσιάσουμε χάριν εξωτερικών δραστηριοτήτων, θα καταλήξουμε ίσως σαν ένα σώμα χωρίς καρδιά.

Το κοινωνικό έργο είναι πιο σημαντικό σήμερα παρά ποτέ, όμως προτεραιότητα θα πρέπει να έχει η ιεραποστολή στους ήδη βαπτισμένους, η επανακατήχηση των αδελφών μας.  Με τη μοναξιά να ταλανίζει τους ανθρώπους, τους βλέπουμε να ψάχνουν έντονα να εκπληρώσουν την αίσθηση του «ανήκειν» σε σωματεία, ομάδες, συλλόγους, εθελοντικές οργανώσεις. Τους ανθρώπους αυτούς πρέπει να πλησιάσουμε, με ποιμαντικό ενδιαφέρον, διάκριση και εγρήγορση. Να αναπτύξουμε προσωπικές σχέσεις με τους ενορίτες μας, πάντα με γνώμονα το λόγο του Θεού, πάντα με σημείο αναφοράς τη συμμετοχή στη λατρευτική ζωή της εκκλησίας μας. Να καταστήσουμε, δηλαδή την ενορία, μια πνευματική οικογένεια, όπου καθένας νιώθει ότι ανήκει.

Κάθε τέτοιο εγχείρημα, σίγουρα φέρει μεγάλη ευθύνη και κούραση για τον ποιμένα. Πολύς ο κόπος, η έγνοια, πολλές οι ώρες που θα διαθέσεις και πολλοί οι πειρασμοί που θα συναντήσεις. Δεν είναι εύκολο να είσαι «άγιος εν πάσι αναστροφή», ενώ παραμένεις άνθρωπος με αμαρτίες και πάθη. Αναρωτιέσαι ίσως με αγωνία τι πρέπει  να κάνεις για να σταθείς αντάξιος της διακονίας που σου ανατέθηκε, αναρωτιέσαι πώς θα τιμήσεις το βαρύ τίτλο του ποιμένα και πώς θα κρατήσεις άσβεστη τη δίψα για δικαιοσύνη του Θεού. Πώς θα παραμείνεις διαρκώς μετανοών και δε θα πέσεις στην πλάνη του δήθεν ήδη σεσωσμένου, ως ένας ακόμη φαρισαίος.

Δεν είναι εύκολο να φροντίζεις συνεχώς για την ψυχή σου, ενώ ταυτόχρονα καλείσαι να λογοδοτήσεις για τόσες άλλες ψυχές που σου ανατέθηκαν. Κάποτε, ένας ιερέας, συνομιλώντας με ένα σεβάσμιο αγιορείτη, είπε ότι στόχος του είναι να σώσει τους ανθρώπους. Είχε μεγάλα όνειρα και φιλοδοξίες. Ήλπιζε να αλλάξει τον κόσμο. Όμως ο γέροντας δεν εντυπωσιάστηκε. Τον κοίταξε αυστηρά και τον προέτρεψε να σώσει τον εαυτό του, πριν μεριμνήσει για τη σωτηρία των άλλων.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν ο καθένας από τον εαυτό μας, ας τον κοιτάξουμε με ματιά αντικειμενική, απαλλαγμένη από φίλτρα και ωραιοποιήσεις. «Άλλαξε εσύ και μαζί σου αλλάζουν χιλιάδες άλλοι» , έλεγε ο Αγ. Σεραφείμ του Σάρωφ. Όχι, δεν είναι απλό ούτε εύκολο όπως γνωρίζουμε όλοι. Είναι ένας συνεχής αγώνας. Όμως μέσα από τις προσπάθειες που καταβάλλεις καθημερινά, μέσα από τις δυσκολίες, προκύπτει μεγάλη ευλογία, μεγάλη χαρά.

Σεβασμιώτατε και αγαπητοί πατέρες,

θα μπορούσε να πει κανείς πάρα πολλά, σέβομαι όμως το χρόνο σας και τελειώνω. Θα χαρώ να απαντήσω σε τυχόν ερωτήματα και να συζητήσουμε τις δικές σας εμπειρίες και σκέψεις. Όπως είπα και στην αρχή, σκοπός μου δεν ήταν να σας κάνω κήρυγμα, αλλά να καταθέσω την αγωνία της ψυχής μου, όπως τη ζω καθημερινά στις επάλξεις της διακονίας μου.

Αδελφοί μου, ο θερισμός είναι πολύς, οι δε εργάτες ολίγοι. Ας δεόμεθα στον Κύριο να φέρνει εργάτες ικανούς και να χαριτώνει κι εμάς, για να κρινόμαστε άξιοι διάκονοι της ποίμνης Του.

Ευχαριστώ.

  • Τρίτη 14 Ιουλίου Ακύλα αποστόλου, Ιωσήφ Θεσσαλονίκης, Ονησίμου, Νικοδήμου

   
   

Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ