top2
bottom2

1111Γεωργίου Θ. Μηλίτση, διδασκάλου-Εἰδικοῦ Παιδαγωγοῦ

Τί λέμε μουσική

῾Η μουσική ἐμφανίστηκε στόν πλανήτη μας ἀπό τίς πρῶτες ἡμέρες τῆς δημιουργίας τοῦ κόσμου. Τό νερό πού κελάρυζε, ἡ ποικιλία τῶν μελωδικῶν φωνῶν πού ἔβγαιναν ἀπό τό στόμα τῶν ἀναρίθμητων πτηνῶν, τό θρόισμα πού δημιουργοῦσαν τά φύλλα τῶν δέντρων καί τῶν ἄλλων φυτῶν, πού μέ τόν παραμικρό ἄνεμο κουνιόταν, δημιουργοῦσαν μέσα στόν Παράδεισο μία παναρμόνια μελωδία. ῾Ο Θεός, ὅταν ἐδημιούργησε τόν ἄνθρωπο, τόν προίκισε μέ τό τάλαντο τῆς μουσικῆς.

Μερικές ἀπό τίς ἀπαντήσεις στό ἐρώτημα: «τί εἶναι μουσική» εἶναι κι οἱ ἑξῆς:

-Μουσική λέμε τήν τέχνη πού βασίζεται στήν ὀργάνωση ἤχων μέ κύριο σκοπό τή σύνθεση, ἐκτέλεση καί ἀκρόαση ἑνός ἔργου.

-Μέ τόν ὄρο μουσική ἐννοοῦμε τό σύνολο τῶν ἤχων ἀπό τούς ὁποίους ἀπαρτίζεται ἕνα μουσικό κομμάτι.

-Μουσική, κατά τό Βρετανικό λεξικό τῆς ᾽Οξφόρδης, εἶναι «μία ἀπό τίς καλές τέχνες πού ἀσχολεῖται μέ τό συνδιασμό ἤχων μέ σκοπό τήν ὀμορφιά ὡς πρός τή φόρμα καί τήν ἔκφραση τῶν σκέψεων καί τῶν συναισθημάτων».

Τέλος κατά τόν Β. Auerbach «῾Η μουσική εἶναι μία παγκόσμια γλώσσα καί δέν χρειάζεται μετάφραση, γιατί μιλάει στήν ψυχή τοῦ ἀνθρώπου».

Η μουσική εὐφραίνει καί ἀναζωογονεῖ κάθε ἄνθρωπο, γι᾽ αὐτό ὅλοι οἱ λαοί ἔχουν τήν παραδοσιακή τους μουσική. Τή μουσική ἐξύμνησαν πολλοί ἄνθρωποι τοῦ πνεύματος καί πολλούς ἀπό αὐτούς αὐτή ἐνέπνευσε καί μᾶς ἄφησαν ἀθάνατα ἔργα.

Ολοι οἱ Παιδαγωγοί καί οἱ Ψυχολόγοι παραδέχονται ὅτι ἡ μουσική ἐξευγενίζει, καλλιεργεῖ, ἐνδυναμώνει τό χαρακτήρα τοῦ ἀνθρώπου καί τόν βοηθεῖ νά γίνει καλύτερος ἀπ᾽ ὅτι εἶναι.

Η μουσική μέ «τό σπαθί της» κατέλαβε τή θέση πού τῆς ἀξίζει σέ ὅλα τά ἐκπαιδευτικά προγράμματα ὄλων τῶν χωρῶν τοῦ κόσμου, ὄχι μόνον στίς μέρες μας ἀλλά ἀπό τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων. ᾽Από ἔρευνες πού ἔγιναν βρέθηκε ὅτι τμήματα τοῦ ἐγκεφάλου μας ἐνεργοποιοῦνται μόλις ἀκούσουν μουσική. Βρέθηκε ἐπίσης ὅτι βοηθάει στήν αὔξηση τῆς προσοχῆς, ὅτι ἀποτελεῖ ἕνα ξεχωριστό ἐργαλεῖο στίς ἐναλλακτικές θεραπεῖες (μουσικοθεραπεία) κι ὅτι συμβάλει στήν τόνωση τῆς ψυχικῆς ὑγείας.

Μουσική καί παιδιά

Ὅλες οἱ εὐεργετικές ἰδιότητες τῆς μουσικῆς ἰσχύουν ὄχι μόνο γιά τούς ἐνήλικες ἀλλά καί γιά τά παιδιά. Οἱ ἔρευνες ἔδειξαν ὅτι τά παιδιά κατανοοῦν τή γλώσσα τῆς μουσικῆς ἐνστικτωδῶς καί τρέφουν μία φυσική ἀγάπη γι᾽ αὐτήν. ᾽Ακόμα ἔδειξαν ὅτι διεγείρει συνολικά τή νοημοσύνη καί τή συναισθηματική ἀνάπτυξη τῶν παιδιῶν.

Πόσο ἀρέσουν στά νήπια τά τραγούδια τῆς μητέρας, ὅπως τά νανουρίσματα, καί μέ πόση χαρά προσπαθοῦν νά συντονιστοῦν μέ τούς ἤχους καί τό ρυθμό τους!

Μακροχρόνια ἔρευνα πού ἔγινε στίς ΗΠΑ ἔδειξε ὅτι τά παιδιά πού ἀρχίζουν τίς μουσικές τους σπουδές στά 6-7 τους χρόνια μποροῦν νά συγκεντρωθοῦν καλύτερα σέ κάτι σέ σχέση μέ τά παιδιά πού δέν ἔχουν μουσική παιδεία. ᾽Ακόμα ἔχουν καλύτερη ἀπόδοση στά μαθηματικά, εἶναι ποιό πειθαρχημένα στή μελέτη καί ἔχουν μεγαλύτερη  δυνατότητα ἀνεξαρτησίας στίς κινήσεις τους.

Η ἴδια ἔρευνα ἔδειξε ὅτι τά παιδιά πού εἶναι μέλη χορωδιῶν μαθαίνουν νά συνεργάζονται καλύτερα μέ τούς συνομηλίκους τους καί ἔχουν καλύτερη δυνατότητα ἀκρόασης τῶν συνομιλητῶν τους, ὅπως καί μεγαλύτερη ἰκανότητα ἐπικοινωνίας.

Ἄλλες πρόσφατες μελέτες ἔδειξαν ὅτι: α) τά παιδιά πού ἔχουν δυσκολίες στό νά συγχρονιστοῦν μέ τή μουσική, συναντοῦν δυσκολίες καί στό νά ἐστιάσουν τήν προσοχή τους, ὅταν ἀσχολοῦνται μέ δραστηριότητες, β) ὅσο βελτιώνονται οἱ μουσικές τους ἰκανότητες τόσο βελτιώνεται καί ἡ προσοχή τους, γ) ὅσα παιδιά λαμβάνουν μουσική παιδεία ἀπό νωρίς, ἀποδίδουν στό σχολεῖο καλύτερα, τέλος δ) τά παιδιά πού μαθαίνουν νά παίζουν κάποιο μουσικό ὄργανο ἔχουν πλουσιότερο λεξιλόγιο ἀπό τούς συμμαθητές τους, ὁμιλοῦν καλύτερα καί ἔχουν βελτιωμένη μαθηματική ἀντίληψη.

Ἔρευνες πού ἔγιναν μεταξύ ἐκπαιδευτικῶν ἔδειξαν ὅτι ἡ ὀρθή τοποθέτηση τῆς μουσικῆς στό ᾽Εκπαιδευτικό Σύστημα βοηθάει πολύ τόσο στήν ἀπόδοση τοῦ διδακτικοῦ ἔργου, ὅσο καί στήν ἐπίτευξη τῶν στόχων τῆς διδασκαλίας ὅλων τῶν μαθημάτων. Οἱ ἐκπαιδευτικοί πού πῆραν μέρος στήν ἔρευνα σημείωσαν ὅτι δέν θεωροῦν τή μουσική ὡς δευτερεῦον μάθημα, διότι τά ἀποτελέσματα πού ἔχουμε ἀπό τή διδασκαλία της ἐνισχύουν πολλαπλά τό ἔργο τοῦ διδασκάλου καί τήν ἀπόδοση τοῦ μαθητή.

Μουσική καί ἄτομα μέ εἰδικές ἀνάγκες

Ὅπως ἡ μουσική ἐπιδρᾶ θετικά στήν πνευματική, ψυχολογική, κοινωνική κλπ. ἀνάπτυξη τῶν παιδιῶν τό ἴδιο σημαντική εἶναι καί στήν ἀνατροφή καί ἐκπαίδευση τῶν παιδιῶν μέ εἰδικές ἀνάγκες. Βρέθηκε ὅτι ἡ μουσική μπορεῖ νά βοηθήσει τά παιδιά μέ αὐτισμό στήν ἀνάκληση σηματικῶν πληροφοριῶν γιά μάθηση, ὅταν αὐτές συνδέονται μέ ἀπλές ἠχητικές δομές. Τά περισσότερα παιδιά μέ νοητική ὑστέρηση καί αὐτισμό ἀποδίδουν καλύτερα στά ἀκουστικά ἐρεθίσματα, ὅταν συνοδεύονται ἀπό μουσική ἀπό ὅ,τι σέ ἕνα ὀπτικό ἐρέθισμα. ῾Η μουσική ἐνισχύει, ἐξισορροπεῖ καί βοηθεῖ σημαντικά τά παιδιά μέ εἰδικές ἀνάγκες νά κατακτήσουν αὐτό μέ τό ὁποῖο ἀσχολοῦνται. Βρέθηκε ὅτι τονώνει τήν προσοχή τῶν παιδιῶν μέ εἰδικές ἀνάγκες, ὅταν ἀσχολοῦνται σέ ὀργανωμένες δραστηριότητες καί μειώνει τήν συναισθηματική φόρτηση καί τό ἄγχος πού ἔχουν.

Ἄλλες ἔρευνες πού ἔγιναν μέ παιδιά προσχολικῆς ἡλικίας καί παρουσίαζαν γλωσσική ὑστέρηση ἔδειξαν ὅτι εἶχαν σημαντική βελτίωση στό λεξιλόγιό τους μετά τή χρήση τραγουδιῶν τά ὁποία εἶχαν συνδιασθεῖ μέ εἰκόνες κατά τή διδασκαλία τοῦ λεξιλογίου.

Μουσική καί ἐκπαίδευση παιδιῶν μέ σύνδρομο Down

Ὅπως ἡ μουσική ἔχει θετικά ἀποτελέσματα στή νοητική ἀνάπτυξη ὅλως τῶν παιδιῶν, ἔτσι ἔχει καί στήν ἐκπαίδευση τῶν παιδιῶν μέ σύνδρομο Down.

Ἡ λέξη «σύνδρομο» ἀναφέρεται σέ μία ποικιλία συμπτωμάτων ἤ χαρακτηριστικῶν πού σχετίζονται μέ τήν ἴδια κλινική εἰκόνα, ἡ αἰτιολογία τῆς ὁποίας δέν εἶναι γνωστή μέ βεβαιώτητα στούς γιατρούς (Μπαμπινιώτης 1998).

Ἡ λέξη Down προέρχεται ἀπό τό όνομα του γιατρού, John Langdon Down, που πρῶτος περιέγραψε τό σύνδρομο τό 1866. Τό 1959, ὁ Γάλλος καθηγητής Lejeune βρῆκε ὅτι τό σύνδρομο Down ὀφείλεται σέ χρωμοσωμική ἀνωμαλία. Τό ἀνθρώπινο σῶμα ἀποτελεῖται ἀπό ἑκατομμύρια κύτταρα. Κάθε κύτταρο περιέχει ἕναν ὁρισμένον ἀριθμό χρωμοσωμάτων. Τά χρωμοσώματα εἶναι μικροσκοπικά σωματίδια μέσα στά κύτταρα πού μεταφέρουν τίς κωδικοποιημένες πληροφορίες γιά ὅλα τά χαρακτηριστικά πού κληρονόμησε τό ἄτομο. Συνήθως, κάθε κύτταρο ἔχει 46 χρωμοσώματα, ἀπό τά ὁποία τά μισά κάθε ἄτομο τά παίρνει ἀπό τή μητέρα καί τά ἄλλα μισά ἀπό τόν πατέρα του. Τό ἄτομο μέ σύνδρομο Down στό 21ο ζεῦγος χρωμοσωμάτων ἔχει ἕνα ἐπιπλέον χρωμόσωμα, δηλαδή ἀντί γιά δύο ἔχει τρία, μέ ἀποτέλεσμα τό ἄτομο αὐτό νά ἔχει 47 χρωμοσώματα. ῾Η ἀνωμαλία αὐτή δημιουργεῖ παρεκκλίσεις στή σωματική διάπλαση, τή νοητική ἀνάπτυξη καί τήν ψυχοκοινωνική ἐξέλιξη τοῦ ἀτόμου.

Ἔρευνες πού ἔγιναν ἔδειξαν ὅτι ἡ μουσική παίζει σπουδαῖο ρόλο ὄχι μόνο στή νοητική ἀνάπτυξη τοῦ παιδιού μέ σύνδρομο Down, ἀλλά βοηθεῖ πολύ καί στήν ψυχοκοινωνική του ἐξέλιξη. ῾Η μουσική, κατά τούς παιδαγωγούς καί τούς ψυχολόγους, εἶναι ἕνα ἐξαίρετο μέσον μάθησης, γιατί παρέχει ἐρεθίσματα καί στά δύο ἡμισφαίρια τοῦ ἐγκεφάλου. ῾Η μουσική κάνει τό μυαλό καί τό σῶμα νά συνεργάζονται πιό εὔκολα, δημιουργῶντας ἐξαιρετικά ἀποτελέσματα στήν ἀνάπτυξη τῶν κινητικῶν δεξιοτήτων.

Ποιά εἶναι τά ὀφέλη τῆς μουσικῆς στα ἄτομα μέ σύνδρομο Down

Ἄπό τίς ἔρευνες πού ἔγιναν βρέθηκε ὅτι:

  1. Βοηθεῖ στή συγκέντρωση τῆς προσοχῆς. Τά παιδιά μέ σύνδρομο Down κουράζονται εὔκολα καί εὔκολα διασπᾶται ἡ προσοχή τους. Μέ τή μουσική κατορθώνουμε νά μάθουν τό μάθημά τους εὐχάριστα καί νά συγκεντρώσουν τήν προσοχή τους.
  2. Προωθεῖ τή γλωσσική ἀνάπτυξη. ῾Η μουσική δίνει τή δυνατότητα στά παιδιά μέ τό σύνδρομο Down νά μάθουν αὐτό πού θέλουμε μέ εὐχάριστο τρόπο. ῾Η μουσική μέ τό ρυθμό καί τήν ἀρμονία της διεγείρει τό ἐνδιαφέρον τῶν παιδιῶν καί τά βοηθεῖ νά μάθουν τούς ἀριθμοὐς, τά γράμματα κι ὅτι ἄλλο θέλουμε νά τά διδάξουμε.
  3. Βελτιώνει τόν συντονισμό τῶν κινήσεων. ῾Ο συγκερασμός τῶν λέξεων καί τῆς μελωδίας ὠθεῖ τό παιδί νά κινηθεῖ. ῾Η μουσική βοηθάει τό μυαλό καί τό σῶμα νά συνεργασθοῦν μέ ἀποτέλεσμα νά ἔχουμε ἀνάπτυξη τῶν κινητικῶν δεξιοτήτων.
  4. Διευκολύνει τή μάθηση καί τήν ἀπομνημόνευση. Τά παιδιά ἀπομνημονεύουν καλύτερα ἕνα μουσικό κομμάτι ἀπ᾽ ὅτι ἕνα πεζό κείμενο. Τά τραγούδια μέ τό ρυθμό τους διασκεδάζουν τό παιδί καί τό βοηθοῦνε νά συγκεντρώσει τήν προσοχή του.
  5. Βοηθεῖ τήν ἀνάπτυξη τῶν κοινωνικῶν δεξιοτήτων του. ῾Η μουσική βοηθεῖ τό παιδί νά ἐκφράσει τά συναισθήματά του. ῾Η συμμετοχή τοῦ παιδιοῦ μέ σύνδρομο Down σέ χορωδίες, χορευτικά συγκροτήματα καί ὁμαδικά μουσικά παιχνίδια τά βοηθεῖ ἐκτός ἀπό τή νοητική τους ἀνάπτυξη καί στήν κοινωνικοποίησή τους. Μέ τίς μουσικές δραστηριότητες ἔχουμε θετικά ἀποτελέσματα, ἄν χρησιμοποιηθοῦν ὡς ἐργαλεία μάθησης καί κοινωνικῆς ἔνταξης.
  6. Τό βοηθεῖ νά γίνει αὐτόνομο. ῾Η μουσική βοηθεῖ τό παιδί μέ σύνδρομο Down νά γίνει αὐτόνομο, πρᾶγμα ἀπαραίτητο γιά τή ζωή του.
  7. ῎Αλλα ὀφέλη. ῾Η μουσική βοηθάει στήν ἀνάπτυξη τῆς δημιουργικότητας καί τῆς φαντασίας. Διευκολύνει τήν φωνητική καί ἀκουστική ἀνάπτυξη. Βελτιώνει τή μυϊκή ὑποτονία, ἀπό τήν ὁποία συνήθως ὑποφέρουν. Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στήν ἀξιοποίηση τοῦ ἐλεύθερου χρόνου τους. ᾽Ενθαρρύνει τά παιδιά νά δημιουργοῦν ὁμάδες, νά ἐκτελοῦν παραστάσεις, νά πηγαίνουν σέ συναυλίες, νά συμμετέχουν σέ χορευτικά συγκροτήματα ...

Μουσικοθεραπεία

Γιά νά πετύχουμε ὅσον τό δυνατό γρηγορότερα καί καλύτερα τούς παραπάνω στόχους πολύ θά βοηθήσει ἡ μουσικοθεραπεία.

Μουσικοθεραπεία λέμε τή χρήση τῆς μουσικῆς προκειμένου νά πετύχουμε θεραπευτικούς στόχους πού θά μᾶς βοηθήσουν νά ἀλλάξουμε τή συμπεριφορά. Αὐτές οἱ ἀλλαγές βοηθοῦν τό ἄτομο στή θεραπεία νά κατανοήσει καλύτερα τόν ἑαυτό του καί τό δικό του κόσμο, καθιστῶντας το ἔτσι καλύτερα προσαρμοσμένο στήν κοινωνία.

Ἡ μουσικοθεραπεία μπορεῖ νά βασίζεται σέ τεχνικές στίς ὁποῖες τά ἄτομα μέ σύνδρομο Down πρέπει νά συμμετέχουν ἐνεργά (γιά παράδειγμα, τραγουδῶντας ἕνα τραγούδι ἤ παίζοντας ἕνα μουσικό όργανο) ἤ ἀκούγοντας μόνον μουσική. ῾Οποιοσδήποτε τύπος μουσικής εἶναι κατάλληλος γιά μιά τέτοια θεραπεία. ῾Ωστόσο, ἄν ἡ μουσική πού ἀκούγεται εἶναι γνωστή, τἀ ἄτομα αἰσθάνονται πιό ἀνετα καί σίγουρα.

Μέ τή μουσικοθεραπεία ἐπιτυγχάνουμε τή βελτίωση καί τό συντονισμό: τῶν κινήσεων, τήν ἄρθρωση τῆς γλώσσας, τή συγκέντρωση τῆς προσοχῆς καί τήν ἀνάπτυξη διαφόρων δεξιοτήτων.

Τέλος

Ὅλοι μας παραδεχόμεθα ὅτι ἡ μουσική βοηθάει ὅλα τά ἄτομα νά βελτιώσουν ὅλους τούς τομεῖς τῆς προσωπικότητάς τους. Εἰδικά στήν ἐκπαίδευση τῶν παιδιῶν μέ σύνδρομο Down εἶναι πολύτιμος βοηθός τῶν γονέων καί τῶν ἐκπαιδευτικῶν, διότι τά παιδιά μέ τό σύνδρομο αὐτό παίρνουν μέγάλο ὄφελος, ὅταν ἡ ἐκπαίδευσή τους συνοδεύεται κι ἀπό τή μουσική. Τά τελευταία χρόνια ἡ πολιτεία κατενόησε τήν ἀξία της καί σχεδόν ὅλες οἱ ἐκπαιδευτικές μονάδες, ὅπου φοιτοῦν ἄτομα μέ εἰδικές ἀνάγκες, εἶναι στελεχωμένες μέ μουσικούς.

  • Παρασκευή 7 Αυγούστου Δομετίου και Σώζοντος οσιομαρτύρων

   
   

Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ